Deze website bevat gegevens van alle onroerende zaken in Nederland die een rijksmonument zijn, omdat ze van nationale betekenis zijn. De meeste rijksmonumenten zijn in particulier bezit.

Monumenten en archeologische monumenten die door gemeenten en provincies zijn beschermd worden niet op deze website getoond.

Een onroerende zaak heeft de status ‘rijksmonument’ vanaf de datum waarop deze is ingeschreven in het rijksmonumentenregister. Is een procedure tot aanwijzing als rijksmonument wel formeel gestart maar nog niet afgerond, dan geldt de zogenoemde voorbescherming. Dit houdt in dat vooruitlopend op een definitief besluit over de rijksmonumentenstatus er al een vergunning vereist is voor wijziging e.d. van de onroerende zaak.

Rijksmonumentenregister

Het rijksmonumentenregister vormt de kern van de getoonde informatie. Van onroerende zaken met de status ‘rijksmonument’ zijn de volgende gegevens ingeschreven in het rijksmonumentenregister:

  • rijksmonumentnummer
  • inschrijvingsdatum
  • korte identificerende omschrijving of aanduiding van de beschermde onroerende zaak of zaken in de omschrijving (in voorkomend geval toegelicht met een kaartbijlage)
  • kadastrale aanduiding
  • adres
  • naam van de woonplaats
  • naam van de gemeente
  • naam van de provincie

Hieraan zijn andere gegevens ter informatie toegevoegd, voor zover voorhanden, maar ze behoren niet tot het rijksmonumentenregister.

Complex

Een deel van de rijksmonumenten is niet alleen beschermd vanwege de eigen monumentale waarde, maar ook vanwege een waardevolle samenhang met andere rijksmonumenten. Die rijksmonumenten zijn onderdeel van een complex. Wilt u weten welke rijksmonumenten tot een bepaald complex behoren, zoekt u dan met complexnummer.

Reikwijdte van de bescherming

Onder de bescherming als rijksmonument vallen de onroerende zaken die expliciet in de omschrijving zijn genoemd. Is sprake van een inleiding, een omschrijving en een waardering, dan moet de onroerende zaak in elk geval in de omschrijving zijn genoemd om beschermd te zijn. Hierop bestaat één uitzondering: als een onroerende zaak in KAPITALEN in de inleiding vermeld is maar niet in het omschrijvende gedeelte, dan is de zaak toch beschermd. Onroerende zaken die alleen in een complexomschrijving zijn genoemd, maar niet in de omschrijving van één van de rijksmonumenten waaruit het complex bestaat, zijn niet beschermd.

Omvang van een rijksmonument

De bescherming van het rijksmonument omvat de gehele onroerende zaak. Dus alle onderdelen (bestanddelen) van de onroerende zaak maken deel uit van het rijksmonument, ook al zijn ze niet in de omschrijving genoemd, zoals bijvoorbeeld:

  • fundering
  • gevel en gevelonderdelen (bijv. ook stoep, trap, bordes)
  • draagconstructie en kap
  • vloer en vloerafwerking
  • interieur (bijv. ook plafond, wandafwerking, trap, deur, schouw, vast meubilair, (kerk)orgel)
  • uitbouw (ook van ná de aanwijzing)

Bij archeologische rijksmonumenten wordt de omvang van de bescherming bepaald door een kaart. Datzelfde geldt voor veel aangelegde rijksmonumenten.

Verantwoording

Bronhouder: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed