Actualiteit gegevens: 21-03-2020

Monumentgegevens

Monumentnummer
Het monumentnummer is een registergegeven
508682
Status: 
rijksmonument
Inschrijving register
Inschrijving register is een registergegeven
28 januari 1998
Kadaster deel/nr: 
9027/19
Internationaal Kenteken: 
Nee

Locatie

Provincie
Provincie is een registergegeven
Friesland
Gemeente
Gemeente is een registergegeven
Waadhoeke
Woonplaats
Woonplaats is een registergegeven
Boksum
X-Y coördinaat: 
178299 - 576573

Omschrijving
De rijksmonumentomschrijving is een registergegeven voor zover noodzakelijk voor de identificatie van het rijksmonument

Inleiding

In 1825 werd tegen het talud van de oude Middelzeedijk een kustweg aangelegd. Vermoedelijk is het TOLHUIS, waar de reizigers het verschuldigde tolgeld moesten betalen, tussen 1851 en 1866 aan dit deel van de Slachte-dijk gebouwd: in de Atlas van Eekhof uit 1851 wordt het pand nog niet aan-gegeven, in de Atlas van Kuiper uit 1866 wel. Het tolhuis, dat naar het oosten is georiënteerd, staat op een vrij klein erf. Het erf wordt aan de voorzijde door de weg begrensd en aan de achterzijde door een sloot. Het eenvoudige blok staat met de voorgevel direct aan de weg. De ramen, die in verhouding heel groot zijn, boden ruim zicht op het naderende verkeer. Het bouwwerk is in een Ambachtelijk-traditionele stijl opgebouwd. De bouwmeester is onbekend. De tegen de noordelijke zijgevel aangebouwde houten schuurtjes vallen buiten bescherming van rijkswege.

Omschrijving

Het bouwwerk heeft een rechthoekige plattegrond en is één bouwlaag hoog. Het is in gele bakstenen opgetrokken en wordt door een zadeldak met zwart geglazuurde Hollandse pannen bedekt. Op de nok staat een gemetselde schoor-steen. In de voorgevel en aan de oostzijde van de zijgevels bevinden zich in totaal vier (twee in de voorgevel) grote zesruitsvensters met houten kozijnen en enkele rollaag. In de top van de voorgevel zit een halfrond venster. De vier vensters rusten op een doorlopende onderdorpel. In de zuidelijke zijgevel zit de houten voordeur met tweeruits bovenlicht. De noordelijke zijgevel wordt grotendeels aan het zicht onttrokken door de vele bijgebouwde houten schuurtjes. Aan de oostzijde van die gevel bevindt zich een deur. De achtergevel is in 1981 gepleisterd en er zijn nieuwe vensters in geplaatst.

Waardering

Het tolhuis aan de Hegedijk 8 is van algemeen cultuurhistorisch en architectuurhistorisch belang:

- als bijzondere uitdrukking van een sociaal-economische ontwikkeling;

- als bijzondere uitdrukking van een typologische ontwikkeling;

- vanwege de samenhang tussen exterieur en functie;

- vanwege de situering, verbonden met de ontwikkelingen in de infrastructuur;

- vanwege de historisch-ruimtelijke relatie met de weg en de bodemgesteldheid (weg tevens dijk);

- vanwege de in grote mate aanwezige architectonische gaafheid van het exterieur;

- in relatie tot de structurele en visuele gaafheid van de landschappelijke omgeving;

- vanwege de typologische en functionele zeldzaamheid.

Adressen
Straatnaam, Huisnummer, Postcode en Woonplaats zijn registergegevens

HoofdadresStraatNrToev.PostcodeSitueringLocatieWoonplaats
JaHegedyk89031 XJaan de SlachtedijkBoksum

Oorspronkelijke functies

HoofdfunctieFunctiesoortHoofdcategorieSubcategorieFunctieVerbijzonderToelichting
Jaoorspronkelijke functieBestuursgebouwen, rechtsgebouwen en overheidsgebouwenOverheidsgebouwTolhuis

Percelen
De naam van de kadastrale gemeente, de sectie en het perceelnummer zijn registergegevens

Kadastrale gemeenteSectieGrondperceelKad. objectAppartement
DeinumC1920

Bouwstijlen

HoofdstijlSubstijlZuiverheidToelichting
ambachtelijk-traditionele bouwtrantonbepaald

Bouwactiviteiten

VanTotNauwkeurigheidWerkzaamheidToelichting
18551865globaalvervaardiging