Actualiteit gegevens: 20-11-2020

Monumentgegevens

Monumentnummer
Het monumentnummer is een registergegeven
509361
Status: 
rijksmonument
Inschrijving register
Inschrijving register is een registergegeven
18 mei 1999
Kadaster deel/nr: 
9555/5
Internationaal Kenteken: 
Nee

Locatie

Provincie
Provincie is een registergegeven
Noord-Holland
Gemeente
Gemeente is een registergegeven
Texel
Woonplaats
Woonplaats is een registergegeven
Oosterend
X-Y coördinaat: 
122112 - 565832

Omschrijving
De rijksmonumentomschrijving is een registergegeven voor zover noodzakelijk voor de identificatie van het rijksmonument

Inleiding

IJzeren ZEEKAAP, ontworpen in 1854 door Q. Harder, een bouwkundige werkende bij de Dienst van het Loodswezen die geldt als een van de belangrijkste bouwkundigen op het gebied van de kustbeveiliging.

De kaap was een vuurloos baken dat alleen overdag zichtbaar was voor de scheepvaart. Samen met de kerktoren van de Nederlands Hervormde kerk te Oosterend vormde de kaap een bakenlijn ten behoeve van de scheepvaart in het oostelijk deel van de Texelstroom. Door de toenemende nachtelijke scheepvaart op de Texelstroom en het grillige verloop van het vaarwater, werd de bakenlijn in 1977 verplaatst naar het noorden en werd een vuurbaken wenselijk geacht. De ijzeren kaap werd toen verplaatst om verwarring bij de schippers te voorkomen.

Met de verzwaring en ophoging van de Waddendijk aan de oostzijde van Texel is de constructie van de kaap aan de dijk aangepast. Aan de onderste etage werden reparaties verricht. Deze etage zou nog slechts voor eenderde boven de grond uitsteken en om een visueel onevenwichtige verhouding te voorkomen is de hele etage onder het maaiveld gewerkt. Zodoende zijn er nu (1995) nog drie etages zichtbaar.

Omschrijving

Zeekaap, bestaande uit een gietijzeren constructie van vier etages en zes stijlen. Van de vier etages bevinden zich er drie bovengronds. De etages worden gevormd door zes radiale liggers, die aan de buitenzijde aan de stijlen zijn bevestigd en in het midden samenkomen bij een zeskantig koppelstuk. De liggers zijn aan dit koppelstuk vastgeschroefd. In de zwikken zijn gebogen profielen aangebracht. Ter versteviging van de constructie zijn in de zes zijvlakken van de kaap per zijvlak twee diagonale wanddraden aangebracht. De constructie wordt bovendien verstijfd door trekstangen, die in de zes zijvlakken zijn bevestigd.

Waardering

De zeekaap is van algemeen belang wegens architectuur- en maritiemhistorische waarde als gaaf bewaard gebleven en zeldzaam voorbeeld van een vuurloos baken uit het midden van de 19de eeuw met een gietijzeren constructie en als zeldzaam geworden type baken ten behoeve van de kustnavigatie.

Locatie

LocatienaamLocatieomschrijving
OosterendWaddendijk,Lancasterdijk, Buitengbied

Oorspronkelijke functies

HoofdfunctieFunctiesoortHoofdcategorieSubcategorieFunctieVerbijzonderToelichting
Jaoorspronkelijke functieWeg- en waterbouwkundige werkenKust- en oevermarkeringZeekaap

Percelen
De naam van de kadastrale gemeente, de sectie en het perceelnummer zijn registergegevens

Kadastrale gemeenteSectieGrondperceelKad. objectAppartement
TexelM1796
TexelM1795

Bouwstijlen

HoofdstijlSubstijlZuiverheidToelichting
n.v.t.niet van toepassing

Bouwactiviteiten

VanTotNauwkeurigheidWerkzaamheidToelichting
18541854exactvervaardiging

Ambachten

NaamBeroepToelichting
Harder, Q. ; Noord-Hollandarchitect / bouwkundige / constructeur