Actualiteit gegevens: 23-12-2017

Monumentgegevens

Monumentnummer
Het monumentnummer is een registergegeven
516457
Monumentnaam
De monumentnaam is een registergegeven voor zover noodzakelijk voor de identificatie van het rijksmonument
Pier Pandertempel
Complexnummer: 
529426 - Omwalling en grachten Leeuwarden
Status: 
rijksmonument
Inschrijving register
Inschrijving register is een registergegeven
5 maart 2001
Kadaster deel/nr: 
10313/37
Internationaal Kenteken: 
Nee

Locatie

Provincie
Provincie is een registergegeven
Friesland
Gemeente
Gemeente is een registergegeven
Leeuwarden
Woonplaats
Woonplaats is een registergegeven
Leeuwarden
X-Y coördinaat: 
181833 - 579775

Omschrijving
De rijksmonumentomschrijving is een registergegeven voor zover noodzakelijk voor de identificatie van het rijksmonument

Inleiding

Aan het begin van de twintigste eeuw was de neo-classicistische beeldhouwer Pier Pander (1864-1919) bezig aan het ontwerp van een totaalkunstwerk, bestaande uit een beeldengroep van personificaties, die in een KUNSTTEMPEL geplaatst moesten worden. Toen Pander in 1919 overleed liet hij een groot deel van zijn vermogen en artistieke erfenis na aan de gemeente Leeuwarden. Pander's vriend, de architect J.M. van der Meij, heeft in samenwerking met de vormgever N.P. de Koo de reeds ontwikkelde plannen voor de tempel uitgevoerd in 1924 op de Noorderdwinger in de Prinsentuin. De Romeinse beeldhouwer Ernesto Gazzeri voerde naar de wens van Pander zijn gipsen modellen uit in marmer.

Omschrijving

EXTERIEUR: Kunsttempel in de vorm van een ronde centraalbouw met omgang en voorgeplaatste ingangspartij op rechthoekige grondslag, het geheel uitgevoerd in grauwbruin metselwerk in koppenverband. De eerste bouwlaag heeft geen muuropeningen m.u.v. de ingangspartij, die een onder een rondboog gevatte deur met cassetten bevat, waarboven een in een archivolt geplaatst beeldhouwwerk van Pander zit, voorstellende `De Dageraad'. De lichtbeuk van de centraalbouw is voorzien van gepaarde rondboogvensters. Zowel de kegelvormige kap van de centraalbouw als het zadeldak van de ingangspartij zijn gedekt met riet.

INTERIEUR: Inwendig scheiden zes rondbogige openingen het centrale gedeelte van de omgang. Onder de arcade zijn vijf beelden geplaatst. De vensters in de lichtbeuk zijn bezet met glas-in-lood. Er is een ziende, onbeschoten bekapping.

Waardering

Kunsttempel van algemeen cultuurhistorisch en architectuurhistorisch belang:

- als typologisch zeldzaam en uitzonderlijk monument voor een kunstenaar, die zijn plannen voor een totaalkunstwerk gerealiseerd zag;

- vanwege de ondersteunende functie van de architectuur voor de sculptuur;

- als bijzonder nog functionerend cultureel element in de Prinsentuin;

- vanwege de ongerepte staat van de architectuur en sculptuur.

Adressen
Straatnaam, Huisnummer, Postcode en Woonplaats zijn registergegevens

HoofdadresStraatNrToev.PostcodeSitueringLocatieWoonplaats
JaNoorderplantage5Ongd8911 DEBijOp hoogste punt dwinger, BinnenstadLeeuwarden

Oorspronkelijke functies

HoofdfunctieFunctiesoortHoofdcategorieSubcategorieFunctieVerbijzonderToelichting
Jaoorspronkelijke functieCultuur, gezondheid en wetenschapWelzijn, kunst en cultuurKunsttempel

Percelen
De naam van de kadastrale gemeente, de sectie en het perceelnummer zijn registergegevens

Kadastrale gemeenteSectieGrondperceelKad. objectAppartement
LEEUWARDENC2620

Bouwstijlen

HoofdstijlSubstijlZuiverheidToelichting
Neo-Romaanse stijlinvloeden

Bouwactiviteiten

VanTotNauwkeurigheidWerkzaamheidToelichting
19241924exactvervaardiging

Ambachten

NaamBeroepToelichting
Zuidema, Justus ; Stad Leeuwardenarchitect / bouwkundige / constructeur
Pander, Pier ; Stad Leeuwardenbeeldhouwer / steenhouwer / schrijnwerker
Koo, N.P. de ; Stad Leeuwardenschilder / tekenaar / graveur

vormgever bij bouw tempel

Meij, J.M. van der ; Stad Leeuwardenarchitect / bouwkundige / constructeur
Gazzeri, Ernesto ; Stad Leeuwardenbeeldhouwer / steenhouwer / schrijnwerker

uitvoerder werk Pier Pander

Gemeente Leeuwarden ; Stad Leeuwardenopdrachtgever