Actualiteit gegevens: 01-12-2021

Monumentgegevens

Monumentnummer
Het monumentnummer is een registergegeven
518308
Monumentnaam
De monumentnaam is een registergegeven voor zover noodzakelijk voor de identificatie van het rijksmonument
Tweede Chirurgische Kliniek
Complexnummer: 
518301 - Binnengasthuiscomplex
Status: 
rijksmonument
Inschrijving register
Inschrijving register is een registergegeven
28 juni 2004
Kadaster deel/nr: 
82917/60
Internationaal Kenteken: 
Nee

Locatie

Provincie
Provincie is een registergegeven
Noord-Holland
Gemeente
Gemeente is een registergegeven
Amsterdam
Woonplaats
Woonplaats is een registergegeven
Amsterdam
X-Y coördinaat: 
121472 - 486863

Omschrijving
De rijksmonumentomschrijving is een registergegeven voor zover noodzakelijk voor de identificatie van het rijksmonument

Inleiding

Op het zuidelijk deel van het voormalige Binnengasthuisterrein tot stand gekomen TWEEDE CHIRURGISCHE KLINIEK met ZUSTERHUIS naar een ontwerp van F.W.M. Poggenbeek in een op Berlage geïnspireerde overgangsarchitectuur. De kliniek, gelegen aan Vendelstraat en Binnengasthuisstraat, werd gebouwd volgens het corridorsysteem tussen 1897 en 1900. In 1898 werd besloten de werktijd van de verpleegsters te verkorten tot tien uur per dag waardoor het aantal zusters van 85 naar 111 steeg. Hiertoe werd in 1900-01 het inmiddels gereed gekomen deel van het Zusterhuis aan de Nieuwe Doelenstraat naar het zuidwesten uitgebreid met ca. 50 éénpersoonskamers en verbonden met de kliniek. In 1913-14 werd het Zusterhuis naar het noordwesten, aan de Kloveniersburgwal, opnieuw uitgebreid waarbij de architectuur van het oudere gedeelte aan de Nieuwe Doelenstraat werd voortgezet. In dit gedeelte is bij de recente (xxd) veranderingen een poort naar de Vendelstraat gerealiseerd.

Omschrijving

Op een samengestelde plattegrond fasegewijs tot stand gekomen en in baksteen opgetrokken kliniek en zusterhuis. De voormalige kliniek bestaat uit twee loodrecht op elkaar geplaatste vleugels: een lange vleugel (N) en een korte vleugel (W) aan weerszijden van een middengebouw. Het gebouw heeft een begane grond met drie verdiepingen onder een plat dak. Aan de kant van de buitengevels aan Binnengasthuis- en Vendelstraat wordt de bovenste verdieping gemaskeerd door een schilddak. Buitengevels verlevendigd door in- en uitspringende geveldelen, in hoogte variërende gootlijsten van de ingangspartij en diverse uitbouwen zoals de vijfzijdige en twee bouwlagen hoge, amphitheatergewijs ingerichte operatie- en collegezaal aan de lange vleugel en de deels ingesnoerde toren met een met rode pannen bedekt tentdak afgesloten door een spitsvormige bekroning links van het middengebouw. Boven de ingang een dakkapel met klok. Verdiept geplaatste ramen in getoogde en deels gekoppelde vensteropeningen. De gevel wordt verlevendigd door de toepassing van decoratief metselwerk, met name onder de gootlijsten.

Binnengevels georiënteerd rondom een binnentuin. Rechte, flauw overstekende gootlijst op regelmatige afstanden onderbroken door een top in de vorm van een afgeplatte trapgevel. Eerste en tweede verdieping nagenoeg geheel voorzien van een doorlopend smeedijzeren balkon. Onder de gootlijst decoratieve, op regelmatige afstand van elkaar geplaatste ijzeren hijsbalken. Decoratief metselwerk.

Zusterhuis op hardstenen plint. Buitengevel van Zusterhuis aan Nieuwe Doelenstraat kenmerkt zich door de afwisseling in toppen en gootlijsten en de verschillen in verdiepinghoogten. Dakkapellen met ver overstekende dakjes en voorzien van bolvormige bekroningen. Getoogde vensteropeningen met verdiept geplaatste ramen. Vensters gelijkstraat voorzien van traliewerk, enkele met een smeedijzeren borstwering in Art Nouveau. Decoratief metselwerk: onder meer pilasters onder de topgevels en tandfriezen onder de gootlijsten. Aan Binnengasthuisstraat poortdoorgang naar binnentuin. Binnenzijde van het Zusterhuis grenst aan binnentuin. Aan Binnengasthuisstraatzijde een deels ingesnoerde en boven het gebouw uitstekende toren met een met zink bedekt en afgeknot tentdak. Ingang met stoep en een boven de entree geplaatst lessenaarsdakje op smeedijzeren consoles. Rechthoekige en verdiept geplaatste vensters in getoogde vensteropeningen. Dakkapellen met ver overstekende dakjes met bolvormige bekroningen. Decoratief metselwerk.

Uitbreiding Zusterhuis in 1913-14. Gevel aan de buitenzijde aan Kloveniersburgwal identiek aan die aan Nieuwe Doelenstraat (zie derhalve boven). Gevel aan het binnenterrein voorzien van een driezijdige erkeruitbouw over alle verdiepingen (rechts) en een als afsluiting van de gevel deels ingesnoerde en boven het gebouw uitstekende toren met een met rode pannen bedekt tentdak (links).

Waardering

Voormalige Tweede Chirurgische Kliniek met Zusterhuis van algemeen belang vanwege cultuurhistorische en architectuurhistorische waarde alsmede van typologische waarde. Zusterhuis van stedebouwkundige waarde als noordwestelijke coulissewand aan Nieuwe Doelenstraat en Kloveniersburgwal. Tevens van belang als onderdeel van het voormalige Binnengasthuiscomplex.

Adressen
Straatnaam, Huisnummer, Postcode en Woonplaats zijn registergegevens

HoofdadresStraatNrToev.PostcodeSitueringLocatieWoonplaats
JaVendelstraat21012 XXBinnenstadAmsterdam
NeeKloveniersburgwal1601012 CZBinnenstadAmsterdam
NeeKloveniersburgwal1641012 CZBinnenstadAmsterdam
NeeKloveniersburgwal1621012 CZBinnenstadAmsterdam
NeeKloveniersburgwal1581012 CZBinnenstadAmsterdam
NeeKloveniersburgwal1561012 CZBinnenstadAmsterdam
NeeKloveniersburgwal1541012 CZBinnenstadAmsterdam
NeeKloveniersburgwal1521012 CZBinnenstadAmsterdam
NeeKloveniersburgwal1501012 CZBinnenstadAmsterdam
NeeKloveniersburgwal1481012 CZBinnenstadAmsterdam
NeeKloveniersburgwal1461012 CZBinnenstadAmsterdam
NeeKloveniersburgwal1441012 CZBinnenstadAmsterdam
NeeKloveniersburgwal1421012 CZBinnenstadAmsterdam
NeeKloveniersburgwal1401012 CZBinnenstadAmsterdam
NeeKloveniersburgwal1381012 CZBinnenstadAmsterdam
NeeKloveniersburgwal1361012 CZBinnenstadAmsterdam
NeeKloveniersburgwal1341012 CZBinnenstadAmsterdam
NeeKloveniersburgwal1321012 CZBinnenstadAmsterdam
NeeKloveniersburgwal1301012 CZBinnenstadAmsterdam
NeeKloveniersburgwal1281012 CZBinnenstadAmsterdam
NeeKloveniersburgwal1261012 CZBinnenstadAmsterdam
NeeKloveniersburgwal1241012 CZBinnenstadAmsterdam
NeeKloveniersburgwal1221012 CZBinnenstadAmsterdam
NeeKloveniersburgwal1201012 CZBinnenstadAmsterdam
NeeKloveniersburgwal1181012 CZBinnenstadAmsterdam
NeeKloveniersburgwal1161012 CZBinnenstadAmsterdam
NeeKloveniersburgwal1141012 CZBinnenstadAmsterdam
NeeBinnengasthuisstraat191012 ZABinnenstadAmsterdam
NeeNieuwe Doelenstraat151012 CPBinnenstadAmsterdam
NeeKloveniersburgwal1661012 CZBinnenstadAmsterdam

Oorspronkelijke functies

HoofdfunctieFunctiesoortHoofdcategorieSubcategorieFunctieVerbijzonderToelichting
Jaoorspronkelijke functieCultuur, gezondheid en wetenschapGezondheidszorgKliniek
Neeoorspronkelijke functieWoningen en woningbouwcomplexenAppartementengebouwVerpleegstershuis

Zusterhuis behorend bij vm. ziekenhuiscomplex

Percelen
De naam van de kadastrale gemeente, de sectie en het perceelnummer zijn registergegevens

Kadastrale gemeenteSectieGrondperceelKad. objectAppartement
AmsterdamG8199
AmsterdamG7882
AmsterdamG8202

Bouwstijlen

HoofdstijlSubstijlZuiverheidToelichting
Overgangsarchitectuurinvloeden

Bouwactiviteiten

VanTotNauwkeurigheidWerkzaamheidToelichting
18971901exactvervaardiging
19131914exactverbouwing

Uitbreiding Zusterhuis

Ambachten

NaamBeroepToelichting
Poggenbeek, F.W.M. ; Stad Amsterdamarchitect / bouwkundige / constructeur
Wilt u ons helpen?
Wij willen meer kennis delen over rijksmonumenten. Wilt u ons hierbij helpen door maximaal vijf korte vragen te beantwoorden?
Ja, ik help graag mee