Actualiteit gegevens: 15-10-2019

Monumentgegevens

Monumentnummer
Het monumentnummer is een registergegeven
518426
Monumentnaam
De monumentnaam is een registergegeven voor zover noodzakelijk voor de identificatie van het rijksmonument
Bijenkorf
Status: 
rijksmonument
Inschrijving register
Inschrijving register is een registergegeven
11 december 2001
Kadaster deel/nr: 
17815/39
Internationaal Kenteken: 
Nee

Locatie

Provincie
Provincie is een registergegeven
Noord-Holland
Gemeente
Gemeente is een registergegeven
Amsterdam
Woonplaats
Woonplaats is een registergegeven
Amsterdam
X-Y coördinaat: 
121394 - 487383

Omschrijving
De rijksmonumentomschrijving is een registergegeven voor zover noodzakelijk voor de identificatie van het rijksmonument

Inleiding

Op de hoek van Damrak en Dam in 1911-1914 tot stand gekomen WARENHUIS naar een ontwerp in Um 1800-trant van J.A. van Straaten jr. in opdracht van de directie van de Bijenkorf bij monde van Arthur Isaac. Na onenigheid met de directie werd Van Straaten ontslagen. De resterende werkzaamheden werden afgerond door B.A. Lubbers. Dit gold voornamelijk voor het interieur.

N.B. In 1938 werd het gebouw naar de Warmoesstraat uitgebreid door D. Brouwer.

Omschrijving

Op een rechthoekige plattegrond tot stand gekomen warenhuis gedeeltelijk opgetrokken in rode baksteen en gedeeltelijk in natuursteen. Het gebouw heeft vijf bouwlagen: een begane grond, drie verdiepingen en een dakverdieping. De begane grond fungeert hier als sokkel. Het geheel wordt gedekt door een schilddak met shingles. Het dak is verlevendigd met dakkapellen en lichtkoekoeken en decoratief bewerkte luchtkanalen.

De gevel aan het Damrak (W) toont een flauw risalerende middenpartij met aan weerszijden vleugels en hoekpaviljoens. De middenpartij en de hoekpaviljoens zijn tot boven de goothoogte opgetrokken met aan weerszijden van de ophoging een opengewerkte borstwering en worden afgesloten door een boogvormig fronton met in het tympaanveld een oeil-de-boeuf omringd door lofwerk. Boven de middenpartij een vierkant koepeltorentje. De verdiepingen tonen Colossale pilasters op sierconsoles die een hoofdgestel steunen. De gekorniste overkragende gootlijst is ter breedte van de middenpartij en de paviljoens voorzien van gootklossen. De middelste traveeen van middenpartij en hoekpaviljoens tonen op de verdiepingen balkons op sierconsoles achter opengewerkte smeedijzeren sierborstweringen, ter hoogte van de eerste verdieping breder en geplaatst tussen zware posten met balusters. De regelmatig herhaalde decoratiemotieven bevinden zich uitsluitend in middenpartij en hoekpaviljoens: het betreft festoenen in de muurdammen onder de vensters en versieringen in relief over de gehele lengte van de middelste pilasters.

De begane grond is voorzien van grote vensteropeningen. De diepliggende vensters op de verdiepingen zijn twee aan twee gekoppeld en voorzien van bovenlichten. De onderverdeling geschiedt door natuurstenen stijlen. De meeste vensters op de eerste verdieping zijn nog voorzien van glas-in-lood. De ingang is bereikbaar via een stoep, bevindt zich ter breedte van de middenpartij en bestaat uit drie openingen tussen zware pijlers. Op de middelste pijlers een ovaalvormig ijzeren plaquette met daarop MAGAZIJN DE BYENKORF en onder een bijenkorf de letters S.P.G. (verwijzend naar Simon Philip Goudsmit, die de winkel in 1870 oprichtte). De zijden aan Dam (Z) en Beursplein (N) zijn vijf vensterassen breed en tonen eenzelfde behandeling als de hoekpaviljoens aan Damrakzijde (zie aldaar). Interieur. Trappenhuis, vide en lichtkap nog oorspronkelijk.

Waardering

Warenhuis met oorspronkelijk trappenhuis van algemeen belang vanwege cultuurhistorisch waarden als eerst gebouwde warenhuis in Nederland alsmede van architectuurhistorisch waarden wegens de esthetische kwaliteit van het gevelontwerp. Bovendien van stedebouwkundige waarden vanwege de situering op de hoek van Damrak en Dam.

Adressen
Straatnaam, Huisnummer, Postcode en Woonplaats zijn registergegevens

HoofdadresStraatNrToev.PostcodeSitueringLocatieWoonplaats
JaDam11012 JSBinnenstadAmsterdam
NeeBeursplein21012 JWBinnenstadAmsterdam
NeeBeursstraat101012 JVBinnenstadAmsterdam
NeeBeursstraat121012 JVBinnenstadAmsterdam

Oorspronkelijke functies

HoofdfunctieFunctiesoortHoofdcategorieSubcategorieFunctieVerbijzonderToelichting
Jaoorspronkelijke functieHandelsgebouwen, opslag- en transportgebouwenWinkel (G)Winkel (G2)

Warenhuis

Percelen
De naam van de kadastrale gemeente, de sectie en het perceelnummer zijn registergegevens

Kadastrale gemeenteSectieGrondperceelKad. objectAppartement
AMSTERDAM FF6417

Bouwstijlen

HoofdstijlSubstijlZuiverheidToelichting
Heroriëntatie op tradit. bouwwijzenUm 1800-stijlstijlzuiver

Bouwactiviteiten

VanTotNauwkeurigheidWerkzaamheidToelichting
19121914exactvervaardiging

Ambachten

NaamBeroepToelichting
Lubbers, B.A. ; Stad Amsterdamarchitect / bouwkundige / constructeur
Straaten, J.A. van ; Stad Amsterdamarchitect / bouwkundige / constructeur