Actualiteit gegevens: 15-10-2019

Monumentgegevens

Monumentnummer
Het monumentnummer is een registergegeven
519023
Monumentnaam
De monumentnaam is een registergegeven voor zover noodzakelijk voor de identificatie van het rijksmonument
Passage Zuidpoort
Status: 
rijksmonument
Inschrijving register
Inschrijving register is een registergegeven
4 november 2002
Kadaster deel/nr: 
13804/27
Internationaal Kenteken: 
Nee

Locatie

Provincie
Provincie is een registergegeven
Noord-Brabant
Gemeente
Gemeente is een registergegeven
Breda
Woonplaats
Woonplaats is een registergegeven
Breda
X-Y coördinaat: 
112752 - 399450

Omschrijving
De rijksmonumentomschrijving is een registergegeven voor zover noodzakelijk voor de identificatie van het rijksmonument

Inleiding

Tussen de oostelijke zijde van de Nieuwe Ginnekenstraat en de Dr. van Mierlostraat is de WINKELPASSAGE met 32 BOVENWONINGEN, genaamd 'Passage Zuidpoort' gesitueerd. Daar in de negentiende-eeuwse uitleg ter plaatse van de Nieuwe Ginnekenstraat maar weinig ruimte was gereserveerd voor de vestiging van winkels, werd door de gemeente Breda in 1932 een plan getekend voor de vestiging van een passage met woningen tussen de genoemde straat en de Vierwindenlaan. De uitvoering vond plaats in twee fasen: in 1934-'35 werd naar een versoberd ontwerp van H. Venkel de eigenlijke passage met bovenwoningen door de Bredase aannemer Van Poppel gebouwd, terwijl in 1935-'36 en 1937-'39 aan de nieuwe Dr. van Mierlostraat nog eens 72 woningen werden gerealiseerd.

Binnen de bescherming valt uitsluitend de fase uit 1934-'35: de eigenlijke passage met bovenwoningen. Het object is soberder dan gepland uitgevoerd, in een stijl met elementen van het Functionalisme; representatieve gevels, zoals aan de Nieuwe Ginnekenstraat, getuigen echter van invloeden van de Interbellum-stijl. Sedert de oplevering zijn slechts spaarzaam moderniseringen doorgevoerd, onder meer aan de ramen. In de winkelpassage zijn in 1980 lichtbalken aangebracht aan de bovenzijde van de puien.

Omschrijving

Het object heeft een rechthoekige plattegrond en telt drie bouwlagen, gedeeltelijk gedekt door plat dak met een lichtkap, gedeeltelijk door een zadeldak met verbeterde Hollandse pannen (zijde Nieuwe Ginnekenstraat en Dr. van Mierlostraat).

Het complex heeft een volledig gewapend-betonnen skelet met balkenvloer. Het skelet is het duidelijkste zichtbaar in de over de volle breedte van de voorgevel doorlopende, hoge betonnen balk, die ter plekke van de ingang van de passage getrapt verjongt. De centrale, over de volle hoogte van het pand open vide wordt overdekt door een beglaasde lichtkap, samengesteld uit vakwerkspanten met gordingen. De buitenmuren van het object zijn opgetrokken in baksteen; de binnenwanden zijn gepleisterd.

De voorgevel heeft een begane grond met brede toegang tot de achterliggende binnenstraat, in beton getrapt overspannen, met aan weerszijden de etalages van twee winkels. Ter weerszijden van de etalageruiten (met glas-in-lood in de bovenlichten) zijn de opgeklampte deuren van de opgangen naar de voorste bovenwoningen, waarboven bronzen lantaarns. Zowel lantaarns, deuren als de bovenlichten van de etalages vertonen invloeden van de Art Déco stijl. De eerste en tweede etage zijn opgetrokken in schoon metselwerk en hebben een symmetrische opzet met drie tweelaagse erkers, waarvan de middelste, boven de toegang, de breedste is. De samengestelde vensters met deels vereenvoudigde indeling hebben betonnen lateien en lopen over de volle breedte en diepte van de erker door. De gevel wordt afgesloten door het forse overstek van het dak. Op het dak drie dakkapellen, waarvan de middelste met zadeldak en puntgevel.

Achter de voorgevel versmalt de passage zich door de inspringende, convexe, in houten kozijnen gevatte etalageruiten van de aangrenzende winkels. Ook de uitgang heeft een dergelijke aanleg. De houten puien van de twaalf winkels, zes aan elke zijde van de straat, zijn grotendeels in oorspronkelijke staat. Opvallend detail is de over de volle diepte van het gebouw doorlopende strook bovenlichten, waarvan een gedeelte nog de oorspronkelijke beglazing bevat. Tussen de winkels zijn de toegangsdeuren naar de bovenhuizen aangebracht. Deze oorspronkelijke deuren hebben nog deels hun deur- en belknoppen en zijn voorzien van rondlichten, waarin een ornamentale glas-in-lood vulling naar een ontwerp van P. Thorn Prikker. In de gesloten wand boven de winkelpuien zijn vensters van bovenhuizen aangebracht, in samenstelling deels gelijk aan die van de voorgevel, deels kruisvensters. Alle vensters zijn nog voorzien van de oorspronkelijke schuiframen en de bovenlichten met glas-in-lood. De binnenstraat heeft een eenvoudige tegelvloer met geblokt randmotief.

Bijzonder zijn de polychrome, figuratieve muurschilderingen van J. Strübe, op de kopse binnengevels van de vide. Aan de zijde van de Nieuwe Ginnekenstraat is onder de titel "De Welvaart, 1935", het Spanjaardsgat geschilderd, waar het schip De Welvaart aankomt, toegejuicht door ter linkerzijde de burgerij, en ter rechterzijde de notabelen van Breda. Op de andere kopse gevel staan onder de titel: "Geloof, schoonheid, werklust.... welvaart", drie vrouwen afgebeeld, die fluitspelen en fruit aanbieden. Naast het Bredase stadswapen is ook de Nederlandse vlag afgebeeld.

In de achtergevel heeft de passage een van de voorgevel afwijkende ingang. Ter plaatse is het betonskelet zichtbaar, waarvan de kolommen gedeeltelijk zijn bekleed met natuursteen. De achter- en gedeeltelijk ingesloten zijgevels zijn van baksteen, sober van uitvoering, en voorzien van samengestelde vensters en, in de zijgevels, deuren.

De drie- en vierkamerwoningen rond de hof hebben over het algemeen nog de oorspronkelijke inrichting en detaillering, waarin onder meer van belang de glad gestucte plafonds en muren, paneeldeuren met geprofileerde houten lijsten, en in enkele woningen nog de schouw in Art Déco stijl.

Waardering

Het object is van algemeen belang. Het heeft cultuurhistorische waarden: het is van belang als uitdrukking van de sociaal-economische ontwikkeling van Breda in de periode tussen de wereldoorlogen; het is van belang als uitdrukking van de typologische ontwikkeling van de winkelpassage in het interbellum. Het object heeft architectuurhistorische waarden: het is van belang voor de geschiedenis van de architectuur en de bouwtechniek in beton; het is van belang wegens het bijzondere materiaalgebruik en de sobere maar verzorgde ornamentiek. Het object heeft ensemblewaarden: het heeft bijzondere betekenis wegens de voorzieningen en de wijze van inrichting van de passage.

Gaafheid/herkenbaarheid: het object is van belang wegens de architectonische gaafheid van ex- en interieur.

Zeldzaamheid: het object is als voorbeeld van de twintigste-eeuwse herleving van het bouwtype passage betrekkelijk zeldzaam.

Adressen
Straatnaam, Huisnummer, Postcode en Woonplaats zijn registergegevens

HoofdadresStraatNrToev.PostcodeSitueringLocatieWoonplaats
JaNieuwe Ginnekenstraat15I4811 NMBreda
NeeDr. van Mierlostraat24A4811 NLBreda
NeeNieuwe Ginnekenstraat15II4811 NMBreda
NeePassage Zuidpoort10A4811 NTBreda
NeePassage Zuidpoort8A4811 NTBreda
NeePassage Zuidpoort6A4811 NTBreda
NeePassage Zuidpoort4A4811 NTBreda
NeePassage Zuidpoort9A4811 NTBreda
NeePassage Zuidpoort7A4811 NTBreda
NeePassage Zuidpoort5A4811 NTBreda
NeePassage Zuidpoort3A4811 NTBreda
NeeDr. van Mierlostraat28A4811 NLBreda
NeeDr. van Mierlostraat26A4811 NLBreda
NeeDr. van Mierlostraat22A4811 NLBreda
NeeNieuwe Ginnekenstraat19I4811 NMBreda
NeePassage Zuidpoort114811 NTBreda
NeePassage Zuidpoort94811 NTBreda
NeePassage Zuidpoort74811 NTBreda
NeePassage Zuidpoort54811 NTBreda
NeePassage Zuidpoort14811 NTBreda
NeePassage Zuidpoort124811 NTBreda
NeePassage Zuidpoort104811 NTBreda
NeePassage Zuidpoort84811 NTBreda
NeePassage Zuidpoort64811 NTBreda
NeePassage Zuidpoort44811 NTBreda
NeePassage Zuidpoort24811 NTBreda
NeeNieuwe Ginnekenstraat19II4811 NMBreda

Oorspronkelijke functies

HoofdfunctieFunctiesoortHoofdcategorieSubcategorieFunctieVerbijzonderToelichting
Jaoorspronkelijke functieHandelsgebouwen, opslag- en transportgebouwenWinkel (G)Winkelcentrum

winkelpassage

Neeoorspronkelijke functieWoningen en woningbouwcomplexenWoonhuis(K)Woonhuis

32 bovenwoningen boven de winkelpassage

Percelen
De naam van de kadastrale gemeente, de sectie en het perceelnummer zijn registergegevens

Kadastrale gemeenteSectieGrondperceelKad. objectAppartement
BREDABB/69337527A16
BREDABB/69337527A12
BREDABB/69337527A17
BREDABB/69337527A7
BREDABB/69337527A26
BREDABB/69337527A21
BREDABB/75277527A25
BREDABB/69337527A1
BREDABB/69337527A18
BREDABB/69337527A3
BREDABB/69337527A19
BREDABB/69337527A4
BREDABB/69337527A14
BREDABB/69337527A6
BREDABB/69337527A13
BREDABB/69337527A25
BREDABB/69337527A27
BREDABB/69337527A23
BREDABB/69337527A8
BREDABB/69337527A11
BREDABB/69337527A2
BREDABB/69337527A10
BREDABB/69337527A15
BREDABB/69337527A22
BREDABB/69337527A20
BREDABB/69337527A24
BREDABB/69337527A9
BREDABB/69337527A5

Bouwstijlen

HoofdstijlSubstijlZuiverheidToelichting
Functionalismeinvloeden
Interbellum-architectuurinvloeden

Bouwtypen

HoofdcategorieSubcategorieBouwtypeToelichting
Handelsgebouwen, opslag- en transportgebouwenWinkel (G)Winkelpassage
Woningen en woningbouwcomplexenWoonhuis(K)Bovenwoning

32 stuks

Bouwactiviteiten

VanTotNauwkeurigheidWerkzaamheidToelichting
19341939globaalvervaardiging

1e fase 1934-1935 2e fase 1937-1939

Ambachten

NaamBeroepToelichting
Poppel, Van ; Noord-Brabantaannemer / uitvoerder
Venkel, H. ; Noord-Brabantarchitect / bouwkundige / constructeur