Actualiteit gegevens: 15-10-2019

Monumentgegevens

Monumentnummer
Het monumentnummer is een registergegeven
529736
Complexnummer: 
529714 - Deelen/Vrijland-Noord
Status: 
rijksmonument
Inschrijving register
Inschrijving register is een registergegeven
12 juli 2010
Kadaster deel/nr: 
58265/161
Internationaal Kenteken: 
Nee

Locatie

Provincie
Provincie is een registergegeven
Gelderland
Gemeente
Gemeente is een registergegeven
Arnhem
Woonplaats
Woonplaats is een registergegeven
Arnhem
X-Y coördinaat: 
190384 - 450583

Omschrijving
De rijksmonumentomschrijving is een registergegeven voor zover noodzakelijk voor de identificatie van het rijksmonument

Inleiding

Gebouw 21 ligt vrijstaand aan de uiterste oostzijde van het terrein van Vrijland-Noord, aan de noordzijde van het niet verharde verlengde van de zuidelijke oost-west lopende weg, dicht nabij de Hoenderloseweg. Gebouw 21 is een gewapend betonnen verbindingsbunker, die mogelijk ook werd gebouwd voor 'Nahverteidigung', dat wil zeggen voor verdediging op korte afstand. De ligging sluit geheel aan bij het op Vrijland-Noord bestaande schaakbordpatroon van lanen en terreinen. Gebouw 21 kwam in 1941 tot stand en is op macroniveau onderdeel van een grote militaire vliegveldstructuur uit de periode 1940-1945, op mesoniveau van een ijl complex van in een rechthoekig-geometrische structuur geplaatste gebouwen, en het is op microniveau een relatief solitaire bouwmassa. De bunker is thans vrijwel integraal bekleed met profielmetalen delen en slechts gevelopeningen zijn zichtbaar; hij functioneert onder meer als vleermuizenonderkomen.

Omschrijving

Omstreeks vierenhalve meter hoge gewapend betonnen BUNKER, vermoedelijk een verbindingsbunker en mogelijk bunker voor nabijverdediging, die is gebouwd op een vrijwel vierkante plattegrond en wordt gedekt door een bijna vlak monolithisch gewapend betonnen dak. In de noordelijke gevel links een toegangsopening, waarin een iets verdiept gelegen moderne deur. De westelijke gevel bevat een tweetal naast elkaar gelegen grote schietgaten die door versnijdingen in de muurdikte zijn uitgespaard; beide zijn later voorzien van traliewerk en dubbele houten ramen met vierruitsverdeling; het linkerraam van het rechter schietgat overigens thans voorzien van een luchtkoker. De zuidelijke gevel bevat één vergelijkbaar schietgat, dat behalve met traliewerk ook is afgesloten door middel van een rooster, waardoorheen een rechthoekige pijp met neerwaarts gekromd uiteinde. De oostelijke gevel bevat rechts een iets risalerend deel, maar is blind uitgevoerd.

Waardering

BUNKER, van algemeen belang als herkenbaar onderdeel van een uit de Tweede Wereldoorlog stammend en door de Duitse bezetter als onderdeel van een groot militair vliegveld opgezet legerkamp, vanwege: stedenbouwkundige, krijgs- en cultuurhistorische en complex- en ensemblewaarden, die onder meer kunnen blijken uit de voor de bouwtijd kenmerkende onderdelen en details, uit de kunstmatig opgezette en sterk bij de vooraf bestaande ruimtelijke inrichting aansluitende geometrische nederzettingsstructuur, en uit de samenhang van en met het totale militaire vliegveldconcept en de ruimtelijke hoofdlijnen en onderdelen van het kampement.

Locatie

LocatienaamLocatieomschrijving
ArnhemDeelen/Vrijland-Noord

Oorspronkelijke functies

HoofdfunctieFunctiesoortHoofdcategorieSubcategorieFunctieVerbijzonderToelichting
Jaoorspronkelijke functieVerdedigingswerken en militaire gebouwenBijgebouwen

Percelen
De naam van de kadastrale gemeente, de sectie en het perceelnummer zijn registergegevens

Kadastrale gemeenteSectieGrondperceelKad. objectAppartement
ARNHEMA1294

Bouwstijlen

HoofdstijlSubstijlZuiverheidToelichting
n.v.t.niet van toepassing

Bouwtypen

HoofdcategorieSubcategorieBouwtypeToelichting
Verdedigingswerken en militaire gebouwenBijgebouwen

Bouwactiviteiten

VanTotNauwkeurigheidWerkzaamheidToelichting
19411941exactvervaardiging