Actualiteit gegevens: 23-12-2017

Monumentgegevens

Monumentnummer
Het monumentnummer is een registergegeven
530421
Complexnummer: 
530420 - Rijksmuseum
Status: 
rijksmonument
Inschrijving register
Inschrijving register is een registergegeven
25 november 2011
Kadaster deel/nr: 
60694/81
Internationaal Kenteken: 
Nee

Locatie

Provincie
Provincie is een registergegeven
Noord-Holland
Gemeente
Gemeente is een registergegeven
Amsterdam
Woonplaats
Woonplaats is een registergegeven
Amsterdam
X-Y coördinaat: 
120797 - 485891

Omschrijving
De rijksmonumentomschrijving is een registergegeven voor zover noodzakelijk voor de identificatie van het rijksmonument

Inleiding

MUSEUMTUIN met HEKWERKEN en BOUWFRAGMENTEN naar ontwerp uit 1884 van P.J.H. Cuypers. De nagenoeg symmetrische vorm van de omtrek van de tuin wordt in hoofdzaak bepaald door de situatie ter plaatse: begrensd door de Stadhouderskade, Hobbemakade, Hobbemastraat en Jan Luijkenstraat, en van noord naar zuid doorkruist door de Museumstraat. De tuin is aangelegd tussen 1884 en 1916, overwegend in een historiserende stijl waarin verschillende oud-Nederlandse tuinstijlen werden gecombineerd.

Omschrijving

De MUSEUMTUIN wordt omgeven door een smeedijzeren HEKWERK in neogotische stijl (1883). De beplanting bestaat onder meer uit gesnoeide, geometrische broderies, hagen, gazons, berceaus en gedeelten met vaste planten. De gebruikte beplanting bestaat uit inheemse soorten (wat zou stroken met de visie van Cuypers op de oud-Nederlandse tuinstijlen) maar op bewaard gebleven beplantingslijsten uit die tijd staan ook veel uitheemse bomen, struiken en vaste planten. De beplanting is grotendeels laag gehouden waardoor de gebouwen van een afstand te zien zijn. In de tuin liggen enkele vijvers. Het tuindeel tussen de directeursvilla en de tekenschool is in landschappelijke stijl opgezet en afgescheiden van de museumtuin door een smeedijzeren HEKWERK. Dit om aan te geven dat het hier (oorspronkelijk) om een privétuin van de villa ging, welke geen onderdeel uitmaakte van het publiek toegankelijk gedeelte waar de BOUWFRAGMENTEN zijn tentoongesteld.

De tuin is in verschillende compartimenten ingedeeld. Die compartimenten worden zichtbaar gemaakt door de verschillen in ontwerp en de verspreide ligging rondom het museum. In die compartimenten zijn historische beelden, tuinornamenten en grotere bouwfragmenten opgesteld waardoor de tuin als een verlengstuk van het museum fungeert. Een aantal van deze objecten (o.a. beelden, tuinornamenten) vormt dan ook onderdeel van een wisselende collectie (en zijn niet afzonderlijk beschermd als rijksmonument). Een aantal objecten wordt vanwege hun omvang wel permanent tentoongesteld en vormen onlosmakelijk onderdeel van de beschermde tuinaanleg. Onder de laatste categorie bevinden zich aan de westzijde een toegangshek uit de tweede helft van de 17de eeuw, afkomstig van buitenplaats Over-Amstel. In de zuidwesthoek staan de Herenpoort uit Groningen en de Bergpoort uit Deventer tegen elkaar aan gemetseld. De ruimte tussen beide poorten is opgevuld met bouwfragmenten waaronder een balkon (1674) van Herengracht 625 te Amsterdam. In het zuidelijke deel staan de poort van het Duitse Huis (1617) uit Utrecht en de Stadhouderspoort (1617) uit Den Haag. Ook deze twee poorten zijn tegen elkaar aan geplaatst. Iets verderop staat een tuinkoepel (1730) uit Haarlem met ingemetselde bouwfragmenten. Eveneens aan de zuidkant maar dan aan de andere kant van de Museumstraat, staat het smeedijzeren toegangshek van buitenplaats De Voorst (1700) en een tuinhuis met zonnewijzer (1731) afkomstig van Keizersgracht 585 te Amsterdam. Aan de oostzijde bevinden zich nog brokstukken van hekpijlers en een piëdestal uit de 17de en 18de eeuw.

Waardering

De museumtuin is

- van algemeen cultuurhistorisch en tuinhistorisch belang omdat het een tastbaar manifest is van de opvattingen over educatie en museologie. De wijze van tentoonstellen van de bouwfragmenten past in een traditie van openlucht hofcollecties en negentiende eeuwse openbare collecties en is bovendien te beschouwen als navolging van de tuinen bij het Musée de Cluny in Parijs en die bij het Germanisches Nationalmuseum in Neurenberg: de tuin als buitenmuseum. De tuinaanleg zelf is ook bedoeld als historisch educatief object omdat het ontwerp teruggrijpt op de Nederlandse tuingeschiedenis van de 16de tot de 18de eeuw, er in vaste en wisselende opstelling de collectie historische beelden, tuinornamenten en grotere bouwfragmenten worden getoond en het ontwerp aansluit op de historiserende bouwstijl van het museum.

- van algemeen belang vanwege de grote architectuurhistorische betekenis voor het oeuvre van P.J.H. Cuypers die het als Gesamtkunstwerk heeft ontworpen. Bovendien van belang wegens de bijzondere samenhang tussen exterieur en interieur: de collectie van het museum wordt getoond

Adressen
Straatnaam, Huisnummer, Postcode en Woonplaats zijn registergegevens

HoofdadresStraatNrToev.PostcodeSitueringLocatieWoonplaats
JaStadhouderskade421071 ZDBijAmsterdam

Oorspronkelijke functies

HoofdfunctieFunctiesoortHoofdcategorieSubcategorieFunctieVerbijzonderToelichting
Jaoorspronkelijke functieCultuur, gezondheid en wetenschapWelzijn, kunst en cultuurMuseum

tuin bij Rijksmuseum

Percelen
De naam van de kadastrale gemeente, de sectie en het perceelnummer zijn registergegevens

Kadastrale gemeenteSectieGrondperceelKad. objectAppartement
AMSTERDAM RR7005
AMSTERDAM RR5515
AMSTERDAM RR7006
AMSTERDAM RR7007
AMSTERDAM RR5517

Bouwstijlen

HoofdstijlSubstijlZuiverheidToelichting
n.v.t.niet van toepassing

Bouwtypen

HoofdcategorieSubcategorieBouwtypeToelichting
Cultuur, gezondheid en wetenschapWelzijn, kunst en cultuur