Actualiteit gegevens: 20-11-2020

Monumentgegevens

Monumentnummer
Het monumentnummer is een registergegeven
530833
Status: 
rijksmonument
Inschrijving register
Inschrijving register is een registergegeven
22 februari 2010
Kadaster deel/nr: 
57793/102
Internationaal Kenteken: 
Nee

Locatie

Provincie
Provincie is een registergegeven
Zuid-Holland
Gemeente
Gemeente is een registergegeven
's-Gravenhage
Woonplaats
Woonplaats is een registergegeven
's-Gravenhage
X-Y coördinaat: 
79343 - 456122

Omschrijving
De rijksmonumentomschrijving is een registergegeven voor zover noodzakelijk voor de identificatie van het rijksmonument

Inleiding

Geheel onderkelderd KANTOORGEBOUW met CONCIERGEWONING en GROENSTROOK met lage OMMURING voor het Hoofdproductschap voor Akkerbouwproducten (HPA), gebouwd tussen 1953 en 1955. Dit is het laatste werk van de Haagse architect J.W.E. Buijs (van het architectenbureau Buijs en Lürsen) waarin hij samenwerkte met architect W. Verschoor en diens zoon W.H. Verschoor. Het kantoorpand van het Hoofdproductschap voor Akkerbouwproducten werd gebouwd in de tijdens de Tweede Wereldoorlog door de bezetter ontruimde en als Sperrgebiet ingerichte weststrook van Den Haag. Het pand voor het HPA maakte daarmee deel uit van het door W.M. Dudok ontworpen wederopbouwplan. Het gebouw wordt door een weg gescheiden van de brede groenstructuur van het Stadhoudersplantsoen met daarin de licht meanderende Haagse Beek. Aan de westzijde van het pand is een CONCIERGEWONING aangebouwd. Ter plaatse van het eveneens door Buijs ontworpen vroegere kantoor voor het Nederlandsch Rundveestamboek, ten zuidwesten van het HPA-gebouw, bevindt zich thans een ander pand. Het kantoorgebouw voor het Hoofdproductschap voor Akkerbouwproducten is in 1970 verbouwd, waarbij onder andere diverse raampartijen zijn vervangen. Het interieur is deels gewijzigd. Het pand is thans (2009) nog altijd in gebruik door het Productschap Akkerbouw.

Omschrijving

Het KANTOORGEBOUW wordt van de openbare weg gescheiden door een GROENSTROOK, die wordt omsloten door een laag gemetseld MUURTJE met daarop een eenvoudige stalen balustrade. Het pand is opgetrokken op een langgerekte plattegrond. Het plat afgedekte gebouw met in- en uitspringende volumes is opgetrokken in betonskeletbouw, met een traveemaat van 1,70 meter, en heeft een deels bakstenen en deels schokbetonnen bekleding. In het via afzonderlijke dienstingangen ontsloten souterrain (huisnummer 14 in het midden van de voorgevel en huisnummer 16 in de rechterzijgevel), zijn atoomschuilkelders ondergebracht. Aan de oostzijde van het pand bevindt zich een representatief kopvolume, waarin zich op de begane grond de hoofdentree (huisnummer 12) en ter hoogte van de verdieping de grote vergaderzaal bevinden. Hierin zijn tevens het hoofdtrappenhuis en de twee liften ondergebracht. Ten westen van het volume met de hoofdentree bevindt zich de lange kantoorvleugel die, boven de kelder, zes bouwlagen omvat. De teruggerooide dakverdieping was in oorsprong bestemd als kantine en heeft twee gebogen kopzijden die toegang geven tot de dakterrassen. Het eerder beschreven hoofdtrappenhuis in het kopvolume is zodanig gepositioneerd dat tijdens avondbijeenkomsten de kantineruimten bereikt konden worden zonder dat er toegang werd verschaft tot de rest van het gebouw. De kantoorvertrekken worden vanuit een lange, centrale gang ontsloten, en waren door middel van tussenwanden in omvang te variëren. Aan de zuidzijde (achtergevel) is ten westen van het midden het diensttrappenhuis uitgebouwd. Ter westzijde van het HPA-gebouw is een CONCIERGEWONING aangebouwd (huisnummer 18), die via de oorspronkelijke rijwielstalling in het souterrain met het kantoorgebouw was verbonden. De kubistische conciërgewoning is uitgevoerd in schoon metselwerk. Deze telt twee bouwlagen en is plat afgedekt.

Het afzonderlijk vormgegeven kopvolume aan de oostzijde van het gebouw bevat de monumentale hoofdentree met een brede bordestrap en een draaideur in de noordelijke gevel. Op de hoofdverdieping van de kopgevel bevinden zich dubbelhoge ramen van de zich over twee verdiepingen uitstrekkende grote vergaderzaal. Deze zijn gelegen boven een viertal ronde kolommen. De twee bovenverdiepingen bevatten in deze gevel elk een reeks van zeven vensters, die in oorsprong van staal waren. Het geheel is als een uitspringend volume omkaderd. De repeterende vensterpartijen in de kantoorvertrekken in de lange vleugel zijn eveneens in een uitspringend volume ondergebracht. Oorspronkelijk bevonden zich hier draai-kiepramen in houten kozijnen. Aan de noordzijde (voorgevel) bevat elk van de vijf kantoorlagen 42 vensters. Aan de zuidzijde (achtergevel) is ten westen van het midden een diensttrappenhuis uitgebouwd. Ter weerszijden zijn hier dezelfde typen vensterreeksen aangebracht als aan de noordzijde.

Het kantoorgebouw voor het Hoofdproductschap voor Akkerbouwproducten is een kenmerkend voorbeeld van de synthese-architectuur die architecten als Buijs, Dudok, Verschoor en Wils tot stand hebben gebracht. De verschillende volumes drukken direct de oorspronkelijke functie binnen het gebouw uit, waarbij het opzettelijk asymmetrisch in het volume gesitueerde hoofdtrappenhuis fungeert als een verbindingselement tussen het monumentale kopvolume aan de oostzijde de langgerekte kantoorvleugel daarnaast. Opvallend is verder de monumentale toepassing van het destijds innovatieve schokbeton.

Typerend voor het vroeg-naoorlogse samengaan van beeldende kunst en bouwkunst is de verfraaiing van het gebouw met monumentale kunstwerken, waarvan de figuratieve voorstellingen alle verwijzen naar de activiteiten van het HPA. In de voorgevel bevindt zich boven de hoofdentree een plastiek van Albert Termote, Ceres te paard voorstellend. In de monumentale entreehal bevinden zich ter weerszijden van de trap naar het hoofdtrappenhuis twee kleurige wandschilderingen van de Haagse Verve-kunstenaar Frans Vollmer, die de Landbouw (links: Ceres en de akkerbouwproducten) en de Industrie (rechts: de bedrijfstakken voor teelt, industrie en transport) verbeelden. Deze werden ter gelegenheid van de opening van het gebouw geschonken door het personeel. In de grote vergaderzaal bevond zich oorspronkelijk een wandschildering naar ontwerp van Anton Rovers, die eveneens de landbouw verbeeldde. Mogelijk bevindt deze zich nog achter de recent toegevoegde voorzetwand.

Waardering

Het KANTOORGEBOUW van het Hoofdproductschap voor Akkerbouwproducten met CONCIERGEWONING en GROENSTROOK met lage OMMURING is van algemeen belang als zijnde een toonbeeld van de vroeg-naoorlogse synthesearchitectuur. Functionele uitgangspunten en moderne bouwmaterialen en bouwmethoden worden gecombineerd met relatief traditionele opvattingen van representativiteit en een eigentijdse monumentale kunsttoepassing naar ontwerp van gerenommeerde Haagse kunstenaars. Vanwege de situering binnen het door W.M. Dudok ontworpen wederopbouwplan voor Den Haag en de relatie met het plantsoen tegenover het gebouw, bezit het HPA-gebouw stedenbouwkundige waarde. Het kantoorpand heeft tevens symboolwaarde voor de opkomst van de productschappen, voor de wederopbouw van Den Haag én voor de toenmalige politieke aandacht voor Nederland als landbouwnatie.

Adressen
Straatnaam, Huisnummer, Postcode en Woonplaats zijn registergegevens

HoofdadresStraatNrToev.PostcodeSitueringLocatieWoonplaats
JaStadhoudersplantsoen122517 JL's-Gravenhage
NeeStadhoudersplantsoen8E2517 JL's-Gravenhage
NeeStadhoudersplantsoen6C2517 JL's-Gravenhage
NeeStadhoudersplantsoen4's-Gravenhage
NeeStadhoudersplantsoen6D2517 JL's-Gravenhage
NeeStadhoudersplantsoen10C2517 JL's-Gravenhage
NeeStadhoudersplantsoen6B2517 JL's-Gravenhage
NeeStadhoudersplantsoen12A2517 JL's-Gravenhage
NeeStadhoudersplantsoen10B2517 JL's-Gravenhage
NeeStadhoudersplantsoen12C2517 JL's-Gravenhage
NeeStadhoudersplantsoen16A2517 JL's-Gravenhage
NeeStadhoudersplantsoen8B2517 JL's-Gravenhage
NeeStadhoudersplantsoen10A2517 JL's-Gravenhage
NeeStadhoudersplantsoen202517 JL's-Gravenhage
NeeStadhoudersplantsoen14C2517 JL's-Gravenhage
NeeStadhoudersplantsoen12B2517 JL's-Gravenhage
NeeStadhoudersplantsoen6A2517 JL's-Gravenhage
NeeStadhoudersplantsoen142517 JL's-Gravenhage
NeeStadhoudersplantsoen62517 JL's-Gravenhage
NeeStadhoudersplantsoen14B2517 JL's-Gravenhage
NeeStadhoudersplantsoen14D2517 JL's-Gravenhage
NeeStadhoudersplantsoen14A2517 JL's-Gravenhage
NeeStadhoudersplantsoen102517 JL's-Gravenhage
NeeStadhoudersplantsoen8C2517 JL's-Gravenhage
NeeStadhoudersplantsoen8A2517 JL's-Gravenhage
NeeStadhoudersplantsoen12D2517 JL's-Gravenhage
NeeStadhoudersplantsoen82517 JL's-Gravenhage
NeeStadhoudersplantsoen20C2517 JL's-Gravenhage
NeeStadhoudersplantsoen20B2517 JL's-Gravenhage
NeeStadhoudersplantsoen20A2517 JL's-Gravenhage
NeeStadhoudersplantsoen182517 JL's-Gravenhage
NeeStadhoudersplantsoen162517 JL's-Gravenhage
NeeStadhoudersplantsoen8D2517 JL's-Gravenhage

Oorspronkelijke functies

HoofdfunctieFunctiesoortHoofdcategorieSubcategorieFunctieVerbijzonderToelichting
Jaoorspronkelijke functieHandelsgebouwen, opslag- en transportgebouwenHandel en kantoor

Percelen
De naam van de kadastrale gemeente, de sectie en het perceelnummer zijn registergegevens

Kadastrale gemeenteSectieGrondperceelKad. objectAppartement
's-GravenhageN8854A1
's-GravenhageN8854A4
's-GravenhageN8854A5
's-GravenhageN8854A6
's-GravenhageN8854A7
's-GravenhageN8854A8
's-GravenhageN8854A9
's-GravenhageN8854A10
's-GravenhageN8854A11
's-GravenhageN8854A12
's-GravenhageN8854A13
's-GravenhageN8854A14
's-GravenhageN8854A15
's-GravenhageN8854A16
's-GravenhageN8854A17
's-GravenhageN8854A18
's-GravenhageN8854A19
's-GravenhageN8854A20
's-GravenhageN8854A21
's-GravenhageN8854A22
's-GravenhageN8854A23
's-GravenhageN8854A24
's-GravenhageN8854A25
's-GravenhageN8854A26
's-GravenhageN8854A27
's-GravenhageN8854A28
's-GravenhageN8854A29
's-GravenhageN8854A30
's-GravenhageN8854A32
's-GravenhageN8854A33
's-GravenhageN8854A34
's-GravenhageN8854A35
's-GravenhageN8854A36
's-GravenhageN8854A37
's-GravenhageN8854A38
's-GravenhageN8854A39
's-GravenhageN8854A40
's-GravenhageN8854A41
's-GravenhageN8854A42
's-GravenhageN8854A43
's-GravenhageN8854A44
's-GravenhageN8854A45
's-GravenhageN8854A46
's-GravenhageN8854A47
's-GravenhageN8854A48
's-GravenhageN8854A49
's-GravenhageN8854A50
's-GravenhageN8854A51
's-GravenhageN8854A52
's-GravenhageN8854A53
's-GravenhageN8854A54
's-GravenhageN8854A55
's-GravenhageN8854A56
's-GravenhageN8854A57
's-GravenhageN8854A58
's-GravenhageN8854A59
's-GravenhageN8854A60
's-GravenhageN8854A61
's-GravenhageN8854A62
's-GravenhageN8854A63
's-GravenhageN8854A64
's-GravenhageN8854A65
's-GravenhageN8854A66
's-GravenhageN8854A67
's-GravenhageN8854A68
's-GravenhageN8854A70
's-GravenhageN8854A71
's-GravenhageN8854A72
's-GravenhageN8854A73
's-GravenhageN8854A74
's-GravenhageN8854A75
's-GravenhageN8854A76
's-GravenhageN8854A77
's-GravenhageN8854A78
's-GravenhageN8854A79
's-GravenhageN8854A80
's-GravenhageN8854A81
's-GravenhageN8854A82
's-GravenhageN8854A83
's-GravenhageN8854A84
's-GravenhageN8854A85
's-GravenhageN8854A86
's-GravenhageN8854A87
's-GravenhageN8854A88
's-GravenhageN8854A89
's-GravenhageN8854A90
's-GravenhageN8854A91
's-GravenhageN8854A92
's-GravenhageN8854A93
's-GravenhageN8854A94
's-GravenhageN8854A95
's-GravenhageN8854A96
's-GravenhageN8854A97
's-GravenhageN8854A98
's-GravenhageN8854A99
's-GravenhageN8854A100
's-GravenhageN8854A101
's-GravenhageN8854A102
's-GravenhageN8854A103
's-GravenhageN8854A104
's-GravenhageN8854A105
's-GravenhageN8854A106
's-GravenhageN8854A107
's-GravenhageN8854A108
's-GravenhageN8854A109
's-GravenhageN8854A110
's-GravenhageN8854A111
's-GravenhageN8854A112
's-GravenhageN8854A113
's-GravenhageN8854A114
's-GravenhageN8854A115
's-GravenhageN8854A116
's-GravenhageN8854A117
's-GravenhageN8854A118
's-GravenhageN8854A119
's-GravenhageN8854A120
's-GravenhageN8854A121
's-GravenhageN8854A122
's-GravenhageN8854A123
's-GravenhageN8854A124
's-GravenhageN8854A125
's-GravenhageN8854A126
's-GravenhageN8854A127
's-GravenhageN8854A128
's-GravenhageN8854A129
's-GravenhageN8854A130
's-GravenhageN8854A131
's-GravenhageN8854A132
's-GravenhageN8854A133
's-GravenhageN8854A134

Bouwstijlen

HoofdstijlSubstijlZuiverheidToelichting
n.v.t.niet van toepassing

Bouwtypen

HoofdcategorieSubcategorieBouwtypeToelichting
Handelsgebouwen, opslag- en transportgebouwenHandel en kantoor

Hoofdproductschap voor Akkerbouwproducten (hpa)

Bouwactiviteiten

VanTotNauwkeurigheidWerkzaamheidToelichting
19531955exactvervaardiging

Ambachten

NaamBeroepToelichting
Buijs, J.W.E. ; Conversie MRSarchitect / bouwkundige / constructeur
Verschoor, W. ; Conversie MRSarchitect / bouwkundige / constructeur