Actualiteit gegevens: 02-12-2021

Monumentgegevens

Monumentnummer
Het monumentnummer is een registergegeven
532035
Status: 
rijksmonument
Inschrijving register
Inschrijving register is een registergegeven
23 november 2012
Kadaster deel/nr: 
82855/115
Internationaal Kenteken: 
Nee

Locatie

Provincie
Provincie is een registergegeven
Drenthe
Gemeente
Gemeente is een registergegeven
Emmen
Woonplaats
Woonplaats is een registergegeven
Schoonebeek
X-Y coördinaat: 
256168 - 520470

Omschrijving
De rijksmonumentomschrijving is een registergegeven voor zover noodzakelijk voor de identificatie van het rijksmonument

Inleiding

JAKNIKKER. De jaknikker staat in het (winkel)centrum van Schoonebeek, aan De Pallert. Een jaknikker is een "(olie)pomp met een balans die steeds op en neer gaat" (Van Dale). Het betreft een stalen opvoerwerktuig i.c. een pomp waarmee tot een diepte van circa 800 m aardolie uit de ondergrond kan worden geput door middel van identieke, repeterende bewegingen. Voor de exploitatie werd in 1947 de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) opgericht. In 1996 is de oliewinning in Nederland gestaakt.

Omschrijving

De stalen JAKNIKKER (type BE) dateert uit circa 1950 en bestaat uit een hooggeplaatste hamervormige constructie die op twee tegenover elkaar geplaatste, A-vormige ondersteuningen rust: de steel van de "hamer" is de pompstang, de kop van de "hamer" heet balanssegment maar wordt ook "paardenkop" genoemd. De "hamer" heeft aan de punt van de kop een stelsel van staaldraden dat verticaal verbonden is met een plunjerpomp met stelwielen terwijl aan de achterzijde (i.c. de "steel" van de hamer) twee stalen armen zijn bevestigd. Deze twee armen sluiten aan op twee zware, halfronde schijfvormige contragewichten met daarop de naam van de fabrikant "THOMASSEN". De gehele jaknikker is groen geschilderd en staat op een staalconstructie van H-profielen: liggers, schoren en staanders.

Waardering

De jaknikker vertegenwoordigt algemeen belang wegens - de cultuurhistorische betekenis, want de jaknikker is een nationaal icoon van vooruitgang en geldt als toonbeeld van de toenemende welvaart van herrijzend Nederland; - de hoge zeldzaamheidsgraad: in ons land zijn enkele oude jaknikkers bewaard gebleven terwijl in de naoorlogse decennia in en rond Schoonebeek circa 300 jaknikkers hebben gefunctioneerd; - de esthetische waarde van het object: de zuiver rudimentaire vormgeving getuigt van industriële efficiëncy en schoonheid; - de gaaf behouden hoofdvorm en constructie van de jaknikker, zijnde het bekendste en meest herkenbare werktuig van de aardoliewinning in ons land; - de industrieel-archeologische betekenis, want het object is niet alleen een karakteristieke proeve van ingenieurskunst maar heeft tevens belangwekkende symboolwaarde voor de geschiedenis van bedrijf en techniek; - de situering op een voormalige oliewinplaats.

Adressen
Straatnaam, Huisnummer, Postcode en Woonplaats zijn registergegevens

HoofdadresStraatNrToev.PostcodeSitueringLocatieWoonplaats
JaDe Pallert307761 BVBijSchoonebeek

Oorspronkelijke functies

HoofdfunctieFunctiesoortHoofdcategorieSubcategorieFunctieVerbijzonderToelichting
Jaoorspronkelijke functieBoerderijen, molens en bedrijvenIndustrie

Percelen
De naam van de kadastrale gemeente, de sectie en het perceelnummer zijn registergegevens

Kadastrale gemeenteSectieGrondperceelKad. objectAppartement
SchoonebeekA7371

Bouwstijlen

HoofdstijlSubstijlZuiverheidToelichting
n.v.t.niet van toepassing

Bouwactiviteiten

VanTotNauwkeurigheidWerkzaamheidToelichting
19451945globaalvervaardiging
Wilt u ons helpen?
Wij willen meer kennis delen over rijksmonumenten. Wilt u ons hierbij helpen door maximaal vijf korte vragen te beantwoorden?
Ja, ik help graag mee