Actualiteit gegevens: 02-12-2021

Monumentgegevens

Monumentnummer
Het monumentnummer is een registergegeven
526139
Monumentnaam
De monumentnaam is een registergegeven voor zover noodzakelijk voor de identificatie van het rijksmonument
Complex Oude Hilvarenbeekseweg
Complexnummer: 
521094 - Complex Oude Hilvarenbeekseweg
Status: 
rijksmonument
Inschrijving register
Inschrijving register is een registergegeven
10 mei 2002
Kadaster deel/nr: 
82883/91
Internationaal Kenteken: 
Nee

Locatie

Provincie
Provincie is een registergegeven
Noord-Brabant
Gemeente
Gemeente is een registergegeven
Tilburg
Woonplaats
Woonplaats is een registergegeven
Tilburg
X-Y coördinaat: 
135033 - 394671

Omschrijving
De rijksmonumentomschrijving is een registergegeven voor zover noodzakelijk voor de identificatie van het rijksmonument

Inleiding

Rechts van de eerder beschreven varkensstal staat een uit de tweede helft van de negentiende eeuw daterende KARNMOLEN. De karnmolen behoorde bij de vroeger op deze locatie staande boerderij welke in verband met de nieuwbouw uit 1912 kort daarvoor werd gesloopt. Vanaf ca. 1920 was de karnmolen in gebruik als paardenstal. In 1957 werd het rieten dak vernieuwd.

Vanwege de typologie, architectonische uitvoering en de wijze van aandrijving is deze karnmolen een unicum in het zuiden van Nederland. De aandrijving geschiedde door een koe, dit in tegenstelling tot de doorgaans gebruikelijke aandrijving met paarden (rosmolen) of honden. Een dergelijk type karnmolen is slechts bekend uit West-Vlaanderen.

Omschrijving

Gecementeerde gewitte bakstenen karnmolen op achtzijdige grondslag. De karn- of 'botermolen', heeft een kegelvormig dak gedekt met riet met gecementeerde top. Aan de zijde gericht naar de boerderij een horizontaal gedeelde deur vervaardigd uit opgeklampte kraaldelen met ijzer geheng en een hardstenen plaat als dorpel.

In het gewitte interieur een ziende eveneens gewitte sporenkap met acht sporen elk geschraagd door twee zijwaarts aangezette kortere sporen. Horizontaal op de muurplaten geplaatste secundair gebruikte balken, met centraal de voormalige spilbalk. In deze balk een halfronde uitholling en enkele ijzeren beugels en ander metalen onderdelen welke vroeger deel uitmaakten van het draaimechanisme. Op de spilbalk een verticaal geplaatste vierkante stutbalk welke de top ondersteund. De karnmolen heeft een betonnen vloer.

Waardering

De karnmolen is van algemeen belang vanwege de typologische en functionele zeldzaamheid als zijnde het enige voorbeeld in het zuiden van Nederland van een vrijstaande, zelfstandige door koeien aangedreven karn- of botermolen. Het object is tevens van belang vanwege de gaafheid van in- en exterieur en vanwege de ensemblewaarden als essentieel onderdeel van een groter gaaf geheel dat cultuur- en architectuurhistorisch van nationaal belang is.

Adressen
Straatnaam, Huisnummer, Postcode en Woonplaats zijn registergegevens

HoofdadresStraatNrToev.PostcodeSitueringLocatieWoonplaats
JaOude Hilvarenbeekseweg385022 ENTilburg

Oorspronkelijke functies

HoofdfunctieFunctiesoortHoofdcategorieSubcategorieFunctieVerbijzonderToelichting
Jaoorspronkelijke functieBoerderijen, molens en bedrijvenBoerderij (M)Karnmolen

Percelen
De naam van de kadastrale gemeente, de sectie en het perceelnummer zijn registergegevens

Kadastrale gemeenteSectieGrondperceelKad. objectAppartement
TilburgY1770

Bouwstijlen

HoofdstijlSubstijlZuiverheidToelichting
ambachtelijk-traditionele bouwtrantinvloeden

Bouwactiviteiten

VanTotNauwkeurigheidWerkzaamheidToelichting
18501900globaalvervaardiging
19571957exactverbouwing