Actualiteit gegevens: 02-12-2021

Monumentgegevens

Monumentnummer
Het monumentnummer is een registergegeven
530717
Monumentnaam
De monumentnaam is een registergegeven voor zover noodzakelijk voor de identificatie van het rijksmonument
Gemeenteflat
Status: 
rijksmonument
Inschrijving register
Inschrijving register is een registergegeven
30 november 2009
Kadaster deel/nr: 
82735/62
Internationaal Kenteken: 
Nee

Locatie

Provincie
Provincie is een registergegeven
Limburg
Gemeente
Gemeente is een registergegeven
Maastricht
Woonplaats
Woonplaats is een registergegeven
Maastricht

Omschrijving
De rijksmonumentomschrijving is een registergegeven voor zover noodzakelijk voor de identificatie van het rijksmonument

Inleiding

FLATGEBOUW, genaamd Gemeenteflat, in de jaren 1948 -1950 in twee fasen tot stand gekomen. De architect was F.C.J. (Frans) Dingemans (1905-1961), destijds directeur stadsontwikkeling en later stadsarchitect van Maastricht. De flat is in opdracht van de gemeente gebouwd. In de verpauperde industriestad heerste grote woningnood. Het is daarom opmerkelijk te noemen dat de gemeente in dit geval toch subsidie heeft gegeven voor de bouw van deze flat, die niet bedoeld was voor de huisvesting van kinderrijke gezinnen, maar voor 'onvolledige gezinnen' dat wil zeggen alleenstaanden en oudere echtparen. Ook het feit dat nadrukkelijk voor hoogbouw is gekozen is opmerkelijk. De flat is daarmee de eerste hoogbouw in de stad Maastricht en heette sindsdien de Gemeenteflat.

Voor de bouw is gebruikgemaakt van het zogeheten Bouwsysteem Bartels, een techniek met pre-fab bekisting. Hierdoor kon het beton glad en slank worden geprofileerd. Daarnaast werden voor die tijd moderne voorzieningen in het gebouw aangebracht zoals een centrale verwarming, twee liften en vuilstortkokers.

De Gemeenteflat is in architectuur en als stedenbouwkundig accent duidelijk geënt op het Koningsplein en omgeving. In de uitbreidingsplannen (1947) voor Maastricht-Oost was het Koningsplein als verblijfsplein gedacht. (Samen met de President Rooseveltlaan en het Oranjeplein (verkeersplein) bepalend door de stedenbouwkundige opzet van Maastricht-Oost.) Door de aanleg van de A2 is deze situatie echter ingrijpend veranderd.

Het gebouw heeft dankzij de verschillende woningtypen die erin zijn ondergebracht redelijk tot goed kunnen blijven functioneren. Er zijn in de loop van de tijd verschillende wijzigingen opgetreden. Zo zijn aan de westzijde de meeste vensterpartijen in kunststof vernieuwd. In de woningen zijn badkamers en keukens vernieuwd. In veel gevallen is een slaapkamer opgeofferd ter vergroting van de woonkamer.

In de eerste jaren van de 21ste eeuw werd het voortbestaan van de flat bedreigd. Voor de naastgelegen drukke verkeersroute A2 werden plannen voor ondertunneling gemaakt, waarbij de flat mogelijkerwijs zou moeten worden gesloopt. Uiteindelijk bleek ondertunneling ook zonder sloop mogelijk. Op 22 maart 2007 is in Maastricht het gebied Noordoost (Wyckerpoort, Wittevrouwenveld, Limmel en Nazareth) door de toenmalige minister van Wonen, Werken en Integratie, E. (Ella) Vogelaar aangewezen als zogeheten prachtwijk of krachtwijk. De flat is gelegen in dit gebied (Wittevrouwenveld).

Omschrijving

In 1948 respectievelijk 1950 in twee fasen tot stand gekomen FLATGEBOUW van de hand van architect F.C.J. Dingemans, genaamd Gemeenteflat. De flat is gelegen aan het Koningsplein (oostzijde) op de hoek van de A2 (westzijde) en de Scharnerweg.

De bouwmassa van de Gemeenteflat bestaat uit drie aan elkaar geschakelde volumes. Deze zijn verschillend in hoogte, respectievelijk zeven bouwlagen op de hoek met de Scharnerweg en twee maal vijf bouwlagen. Daaronder een souterrain waarin de bergingen zijn ondergebracht. De flat wordt gedekt met een platdak. Langs de zijde van het Koningsplein wordt de daklijst geritmeerd onderbroken door schoorstenen.

Deze geleding wordt in verticale zin versterkt door verhoogde eindpartijen en trappenhuizen en in horizontale zin door de verbijzondering van de plint en een terugliggende hoogste bouwlaag. In zijn geheel is hierdoor een alzijdige architectuur ontstaan met een gevarieerde ritmiek en plasticiteit.

De flat is een galerijflat met de galerijen aan de oostzijde (horizontale geleding). De gevel aan de westzijde wordt gekarakteriseerd door uitspringende balkons (verticale geleding). Deze beide gevels vertonen een sterk van elkaar verschillend beeld.

De beide kopgevels en de gevels van de trappenhuizen hebben ieder een eigen indeling met vensterreeksen, toegangspartijen in de trappenhuizen en balkons aan de kopgevels.

Het gebouw is opgetrokken in gewapend beton. De gevelvlakken zijn gemetseld van een geelgrijze metselklinker. Dit komt sterk naar voren in de koppen en de geaccentueerde trappenhuizen. In de delen daartussen zijn de pre-fab betonelementen zichtbaar. Ook in de details, balkons en vensteromlijstingen keert het beton terug. De galerijen zijn afgewerkt met stucwerk. De vensters zijn oorspronkelijk alle van hout.

De ontsluiting van de flat geschiedt via de drie trappenhuizen die als 'scharnierpunten' dienen, met geaccentueerde toegangspartijen aan de westzijde. De trappenhuizen zijn uitgevoerd in schoon metselwerk. De individuele woningen worden via de galerijen ontsloten. Het gebouw bevat 90 woningen in acht verschillende typen, variërend met een, twee of drie slaapkamers, een woonkamer, keuken en sanitaire voorzieningen. De woonkamers liggen aan de zijde van het Koningsplein. Iedere woning heeft tenminste één balkon.

Waardering

FLATGEBOUW, genaamd, Gemeenteflat, van algemeen belang vanwege

- Cultuurhistorische waarden als typerend voorbeeld van een bouwwerk tot stand gekomen ten gevolge van de heersende na-oorlogse woningnood, in het bijzonder voor 'onvolledige gezinnen' (sociale huurwoningen in diverse typen). Opmerkelijke voorzieningen als cv, lift en vuilstortkokers. Eerste hoogbouwflat in Maastricht;

- Architectuurhistorische waarden als voorbeeld van een essentieel toonbeeld van wederopbouwarchitectuur in de traditie van het Nieuwe Bouwen in alzijdige architectuur in een hoogwaardige compositie door onder andere de afwisseling in kleur- en materiaalgebruik, ritmiek en plasticiteit. Daarbij gebruikmakend van de bouwhistorisch van belangzijnde techniek van het systeem Bartels. Tevens van belang in het oeuvre van architect F.C.J. Dingemans. Typologisch van belang als een mijlpaal in de ontwikkeling van de volkshuisvesting;

- De redelijke gaafheid en goede herkenbaarheid van de architectuur;

- Stedenbouwkundige waarde vanwege de markante ligging aan het Koningsplein en op de hoek A2 en Scharnerweg. Van deze ligging wordt gebruik gemaakt in de architectonische opzet.

Adressen
Straatnaam, Huisnummer, Postcode en Woonplaats zijn registergegevens

HoofdadresStraatNrToev.PostcodeSitueringLocatieWoonplaats
NeeKoningsplein flat102F6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat113D6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat103A6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat106A6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat102H6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat102E6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat112D6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat110A6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat117C6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat111A6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat107A6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat105A6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat103D6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat109E6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat110C6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat101E6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat103C6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat101C6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat111B6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat114A6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat117D6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat101H6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat105E6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat104D6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat109B6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat114E6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat107E6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat109C6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat105D6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat112A6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat114B6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat115A6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat116E6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat116C6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat111E6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat109D6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat111D6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat101F6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat114C6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat117E6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat102B6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat108D6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat108B6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat114D6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat116B6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat105C6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat107D6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat109A6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat115B6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat116D6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat117B6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat106D6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat113B6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat113A6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat112C6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat103E6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat108C6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat106C6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat101B6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat101D6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat107C6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat113C6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat115C6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat115E6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat112E6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat102D6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat108A6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat103B6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat115D6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat107B6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat104B6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat111C6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat110D6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat112B6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat106E6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat103F6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat104E6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat106B6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat113E6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat117A6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat116A6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat102C6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat104A6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat110B6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat105B6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat104C6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat108E6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat110E6224 EHMaastricht
NeeKoningsplein flat1016224 EHMaastricht

Oorspronkelijke functies

HoofdfunctieFunctiesoortHoofdcategorieSubcategorieFunctieVerbijzonderToelichting
Jaoorspronkelijke functieWoningen en woningbouwcomplexenAppartementengebouwFlatgebouw

Percelen
De naam van de kadastrale gemeente, de sectie en het perceelnummer zijn registergegevens

Kadastrale gemeenteSectieGrondperceelKad. objectAppartement
MaastrichtG6909A1
MaastrichtG6909A2
MaastrichtG6909A3
MaastrichtG6909A4
MaastrichtG6909A5
MaastrichtG6909A6
MaastrichtG6909A7
MaastrichtG6909A8
MaastrichtG6909A9
MaastrichtG6909A10
MaastrichtG6909A11
MaastrichtG6909A12
MaastrichtG6909A13
MaastrichtG6909A14
MaastrichtG6909A15
MaastrichtG6909A16
MaastrichtG6909A17
MaastrichtG6909A18
MaastrichtG6909A19
MaastrichtG6909A20
MaastrichtG6909A21
MaastrichtG6909A22
MaastrichtG6909A23
MaastrichtG6909A24
MaastrichtG6909A25
MaastrichtG6909A26
MaastrichtG6909A27
MaastrichtG6909A28
MaastrichtG6909A29
MaastrichtG6909A30
MaastrichtG6909A31
MaastrichtG6909A32
MaastrichtG6909A33
MaastrichtG6909A34
MaastrichtG6909A35
MaastrichtG6909A36
MaastrichtG6909A37
MaastrichtG6909A38
MaastrichtG6909A39
MaastrichtG6909A40
MaastrichtG6909A41
MaastrichtG6909A42
MaastrichtG6909A43
MaastrichtG6909A44
MaastrichtG6909A45
MaastrichtG6909A46
MaastrichtG6909A47
MaastrichtG6909A48
MaastrichtG6909A49
MaastrichtG6909A50
MaastrichtG6909A51
MaastrichtG6909A52
MaastrichtG6909A53
MaastrichtG6909A54
MaastrichtG6909A55
MaastrichtG6909A56
MaastrichtG6909A57
MaastrichtG6909A58
MaastrichtG6909A59
MaastrichtG6909A60
MaastrichtG6909A61
MaastrichtG6909A62
MaastrichtG6909A63
MaastrichtG6909A64
MaastrichtG6909A65
MaastrichtG6909A66
MaastrichtG6909A67
MaastrichtG6909A68
MaastrichtG6909A69
MaastrichtG6909A70
MaastrichtG6909A71
MaastrichtG6909A72
MaastrichtG6909A73
MaastrichtG6909A74
MaastrichtG6909A75
MaastrichtG6909A76
MaastrichtG6909A77
MaastrichtG6909A78
MaastrichtG6909A79
MaastrichtG6909A80
MaastrichtG6909A81
MaastrichtG6909A82
MaastrichtG6909A83
MaastrichtG6909A84
MaastrichtG6909A85
MaastrichtG6909A86
MaastrichtG6909A87
MaastrichtG6909A88
MaastrichtG6909A89
MaastrichtG6909A90
MaastrichtG6909A91
MaastrichtG6909A92
MaastrichtG6909A93
MaastrichtG6909A94
MaastrichtG6909A95
MaastrichtG6909A96
MaastrichtG6909A97
MaastrichtG6909A98
MaastrichtG6909A99
MaastrichtG6909A100
MaastrichtG6909A101
MaastrichtG6909A102
MaastrichtG6909A103
MaastrichtG6909A104
MaastrichtG6909A105
MaastrichtG6909A106
MaastrichtG6909A107
MaastrichtG6909A108
MaastrichtG6909A109
MaastrichtG6909A110
MaastrichtG6909A111
MaastrichtG6909A112
MaastrichtG6909A113
MaastrichtG6909A114
MaastrichtG6909A115
MaastrichtG6909A116
MaastrichtG6909A117
MaastrichtG6909A118
MaastrichtG6909A119
MaastrichtG6909A120
MaastrichtG6909A121
MaastrichtG6909A122
MaastrichtG6909A123
MaastrichtG6909A124
MaastrichtG6909A125
MaastrichtG6909A126
MaastrichtG6909A127
MaastrichtG6909A128
MaastrichtG6909A129
MaastrichtG6909A130
MaastrichtG6909A131
MaastrichtG6909A132
MaastrichtG6909A133
MaastrichtG6909A134
MaastrichtG6909A135
MaastrichtG6909A136
MaastrichtG6909A137
MaastrichtG6909A138
MaastrichtG6909A139
MaastrichtG6909A140
MaastrichtG6909A141
MaastrichtG6909A142
MaastrichtG6909A143
MaastrichtG6909A144
MaastrichtG6909A145
MaastrichtG6909A146
MaastrichtG6909A147
MaastrichtG6909A148
MaastrichtG6909A149
MaastrichtG6909A150
MaastrichtG6909A151
MaastrichtG6909A152
MaastrichtG6909A153
MaastrichtG6909A154
MaastrichtG6909A155
MaastrichtG6909A156
MaastrichtG6909A157
MaastrichtG6909A158
MaastrichtG6909A159
MaastrichtG6909A160
MaastrichtG6909A161
MaastrichtG6909A162
MaastrichtG6909A163
MaastrichtG6909A164
MaastrichtG6909A165
MaastrichtG6909A166
MaastrichtG6909A167
MaastrichtG6909A168
MaastrichtG6909A169
MaastrichtG6909A170
MaastrichtG6909A171
MaastrichtG6909A172
MaastrichtG6909A173
MaastrichtG6909A174
MaastrichtG6909A175
MaastrichtG6909A176
MaastrichtG6909A177
MaastrichtG6909A178
MaastrichtG6909A179
MaastrichtG6909A180
MaastrichtG6909A181
MaastrichtG6909A182
MaastrichtG6909A183
MaastrichtG6909A184
MaastrichtG6909A185
MaastrichtG6909A186
MaastrichtG6909A187

Bouwstijlen

HoofdstijlSubstijlZuiverheidToelichting
n.v.t.onbepaald

Bouwtypen

HoofdcategorieSubcategorieBouwtypeToelichting
Woningen en woningbouwcomplexenAppartementengebouwWoonflat

Hoogbouwflat

Bouwactiviteiten

VanTotNauwkeurigheidWerkzaamheidToelichting
19481950exactvervaardiging
Wilt u ons helpen?
Wij willen meer kennis delen over rijksmonumenten. Wilt u ons hierbij helpen door maximaal vijf korte vragen te beantwoorden?
Ja, ik help graag mee